Hessamsaeedi حسام سعیدی Research Letters on Management in Organizations فصلنامه طلوع نگارندگان عدالت 3116-1634 1 1 2026 05 31 Comparative analysis of the rule of ta'zir in Imami jurisprudence and subject law with the main issue of the legality of punishments تحلیل تطبیقی قاعده تعزیر در فقه امامیه و حقوق موضوعه با تأکید بر اصل قانونی بودن مجازات ها 65 86 FA kimiya khalilisamani Department of Law, Najafabad Branch, Islamic Azad University, Najafabad, Iran کیمیا خلیلی سامانی گروه حقوق، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران hessam saeedi Department of Law, Shahrekord Branch, Islamic Azad University, Shahrekord, Iran حسام سعیدی گروه حقوق، واحد شهرکرد، دانشگاه آزاد اسلامی، شهرکرد، ایران 2026 03 10 The rule of ta'zir is one of the fundamental pillars of Islamic criminal jurisprudence, which allows for the application of punishments beyond the limits of Sharia for sinful behaviors without a specific text, and at the same time plays an important role in reform, education, and maintaining public interests. This rule is defined in Imami jurisprudence with a certain flexibility so that the Sharia ruler can determine appropriate and enforceable punishments according to changing social conditions. The legal system of the Islamic Republic of Iran has also regulated ta'zir in the form of statutory laws, using jurisprudential concepts; however, the breadth and generality of this rule requires the establishment of precise executive regulations and legislative supervision to prevent arbitrary and inconsistent implementation. The research method of this research is descriptive-analytical and based on the study of jurisprudential, legal, and statutory laws, which was carried out by collecting and analyzing the content of the texts. The main goal of examining the theoretical and practical dimensions of the rule of ta'zir is to distinguish between prescribed Sharia and governmental ta'zir, and to provide solutions for defining its scope and organizing its implementation in the legislative process. The main question of the research is: "How is the rule of ta'zir for any forbidden act defined in Imami jurisprudence and Iranian criminal law, and what mechanisms exist to define its scope and implement it coherently while observing justice and public interests?" The present study seeks to provide an accurate and comprehensive picture of the status and application of this rule in order to pave the way for the formulation of a just and consistent penal policy in accordance with Islamic and legal principles. قاعده تعزیر یکی از ارکان اساسی فقه جزایی اسلام است که امکان اعمال مجازات‌هایی خارج از حدود شرعی را برای رفتارهای معصیت‌آمیز بدون نص مشخص فراهم می‌کند و در عین حال نقش مهمی در اصلاح، تربیت و حفظ مصالح عمومی ایفا می‌نماید. این قاعده در فقه امامیه با انعطاف‌پذیری خاصی تعریف شده است تا حاکم شرع بتواند با توجه به شرایط متغیر اجتماعی، مجازات‌های متناسب و قابل اجرا را تعیین کند. نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران نیز با بهره‌گیری از مفاهیم فقهی، تعزیرات را در قالب قوانین موضوعه تنظیم کرده است؛ اما وسعت و عمومیت این قاعده نیازمند وضع ضوابط دقیق اجرایی و نظارت تقنینی است تا از اجرای سلیقه‌ای و ناهماهنگ جلوگیری شود.روش تحقیق این پژوهش توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعه منابع فقهی، حقوقی و قوانین موضوعه است که با گردآوری و تحلیل محتوای متون انجام شده است. هدف اصلی بررسی ابعاد نظری و عملی قاعده تعزیر، تمایز میان تعزیرات منصوص شرعی و تعزیرات حکومتی، و ارائه راهکارهایی برای تحدید دامنه و سامان‌دهی اجرای آن در فرآیند قانون‌گذاری می‌باشد. سؤال اصلی تحقیق این است که: «قاعده تعزیر بر هر فعل حرام در فقه امامیه و حقوق کیفری ایران چگونه تعریف شده و چه سازوکارهایی برای تحدید دامنه و اجرای منسجم آن با رعایت عدالت و مصالح عمومی وجود دارد؟» پژوهش حاضر در پی ارائه تصویری دقیق و جامع از جایگاه و کاربرد این قاعده است تا زمینه‌ساز تدوین سیاست کیفری عادلانه و هماهنگ با مبانی اسلامی و حقوقی گردد. https://tnejournal.ir/downloadfilepdf/54645